Tổng hợp các loại thuế doanh nghiệp phải nộp và cách tính thuế

Trong quá trình hoạt động sản xuất, kinh doanh, doanh nghiệp có trách nhiệm thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, do hệ thống pháp luật thuế thường xuyên được sửa đổi, bổ sung nên nhiều doanh nghiệp vẫn còn gặp khó khăn trong việc xác định các loại thuế phải nộp, cách tính thuế cũng như thời hạn kê khai, nộp thuế.

Vậy hiện nay doanh nghiệp phải nộp những loại thuế nào? Các khoản thu nhập nào được xác định là thu nhập chịu thuế? Cùng tìm hiểu thông qua bài viết dưới đây.

1. Thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp bao gồm nhiều nguồn thu khác nhau

Theo quy định của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, thu nhập chịu thuế bao gồm thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ và các khoản thu nhập khác theo quy định pháp luật.

Ngoài doanh thu từ hoạt động kinh doanh chính, doanh nghiệp còn có thể phát sinh thu nhập chịu thuế từ nhiều nguồn khác như: chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng bất động sản, chuyển giao công nghệ, cho thuê tài sản, lãi tiền gửi, lãi cho vay, hoạt động đầu tư ở nước ngoài, hợp tác kinh doanh, khoản nợ khó đòi đã thu hồi được, các khoản tài trợ hoặc quà tặng bằng tiền, hiện vật…

2. Doanh nghiệp hiện nay phải thực hiện nhiều loại nghĩa vụ thuế khác nhau

Tùy theo lĩnh vực hoạt động và mô hình kinh doanh, doanh nghiệp có thể phải thực hiện các nghĩa vụ tài chính như:

• Thuế giá trị gia tăng (GTGT)
• Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN)
• Thuế thu nhập cá nhân (TNCN)
• Lệ phí môn bài
• Thuế tiêu thụ đặc biệt
• Thuế tài nguyên
• Thuế bảo vệ môi trường
• Thuế xuất khẩu, nhập khẩu…

3. Thuế giá trị gia tăng được áp dụng theo phương pháp khấu trừ hoặc trực tiếp

Thuế GTGT là loại thuế tính trên phần giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ trong quá trình sản xuất, lưu thông và tiêu dùng.

Hiện nay doanh nghiệp có thể áp dụng phương pháp khấu trừ hoặc phương pháp trực tiếp tùy theo điều kiện hoạt động thực tế.

Theo phương pháp khấu trừ: Thuế GTGT phải nộp = Thuế GTGT đầu ra – Thuế GTGT đầu vào

Theo phương pháp trực tiếp: Thuế GTGT phải nộp = Doanh thu × Tỷ lệ %

Mức thuế suất GTGT phổ biến hiện nay gồm 0%, 5% và 10%, tùy từng loại hàng hóa, dịch vụ theo quy định pháp luật.

4. Lệ phí môn bài được xác định theo vốn điều lệ của doanh nghiệp

Lệ phí môn bài là khoản thu hằng năm căn cứ vào vốn điều lệ hoặc vốn đầu tư ghi nhận trên giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.

Mức thu hiện hành:

Doanh nghiệp có vốn điều lệ trên 10 tỷ đồng: 3.000.000 đồng/năm.

Doanh nghiệp có vốn điều lệ từ 10 tỷ đồng trở xuống: 2.000.000 đồng/năm.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi từ hộ kinh doanh, pháp luật hiện hành cho phép miễn lệ phí môn bài trong 03 năm đầu hoạt động.

Theo quy định hiện nay, thời hạn nộp lệ phí môn bài chậm nhất là ngày 30/01 hằng năm.

5. Thuế thu nhập doanh nghiệp được tính trên phần thu nhập chịu thuế

Thuế TNDN là loại thuế tính trên khoản lợi nhuận của doanh nghiệp sau khi đã trừ các khoản chi phí hợp lý theo quy định.

Công thức tính thuế:

Thuế TNDN phải nộp = Thu nhập tính thuế × Thuế suất

Trong đó:

Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế – Thu nhập miễn thuế + Các khoản lỗ được kết chuyển.

Thu nhập chịu thuế = Doanh thu – Chi phí được trừ + Thu nhập khác.

Hiện nay, mức thuế suất phổ biến gồm:

15% đối với doanh nghiệp có doanh thu dưới 3 tỷ đồng.

17% đối với doanh nghiệp có doanh thu từ 3 tỷ đến dưới 50 tỷ đồng.

20% đối với doanh nghiệp thông thường.

Một số lĩnh vực đặc thù như dầu khí, khai thác tài nguyên quý hiếm có thể áp dụng mức thuế suất cao hơn theo quy định riêng.

6. Thuế thu nhập cá nhân được doanh nghiệp khấu trừ và kê khai thay cho người lao động

Mặc dù thuế TNCN là nghĩa vụ của cá nhân có thu nhập, tuy nhiên doanh nghiệp có trách nhiệm khấu trừ, kê khai và nộp thay trước khi chi trả thu nhập cho người lao động. Tùy từng trường hợp mà mức khấu trừ được áp dụng khác nhau, chẳng hạn:

• Cá nhân không cư trú: khấu trừ 20%.
• Lao động thời vụ hoặc hợp đồng dưới 03 tháng: khấu trừ 10% đối với khoản chi trả từ 2 triệu đồng/lần trở lên.
• Lao động ký hợp đồng từ đủ 03 tháng trở lên: áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần.

7. Một số doanh nghiệp còn có thể phát sinh các loại thuế khác

Ngoài các loại thuế cơ bản nêu trên, tùy từng lĩnh vực hoạt động, doanh nghiệp có thể phải thực hiện thêm nghĩa vụ về thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế tài nguyên, thuế bảo vệ môi trường hoặc các khoản thuế chuyên ngành khác.

Trong một số trường hợp nhất định, doanh nghiệp cũng có thể được hưởng chính sách miễn, giảm hoặc ưu đãi thuế theo quy định pháp luật hiện hành.

Có thể thấy, hệ thống pháp luật thuế hiện nay tương đối đa dạng và thường xuyên thay đổi. Vì vậy, doanh nghiệp cần chủ động cập nhật quy định mới để đảm bảo việc kê khai, nộp thuế được thực hiện đúng thời hạn và đúng quy định pháp luật.

Việc tuân thủ đầy đủ nghĩa vụ thuế không chỉ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro pháp lý mà còn góp phần xây dựng uy tín và tạo nền tảng phát triển bền vững trong quá trình hoạt động kinh doanh.