Nhà đầu tư được thành lập công ty FDI trước khi xin cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư từ ngày 01/3/2026

Trong nhiều năm qua, khi nhắc đến thủ tục đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, phần lớn doanh nghiệp và các đơn vị tư vấn đều mặc định một trình tự quen thuộc: phải có dự án đầu tư, xin cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC), sau đó mới thực hiện thủ tục thành lập doanh nghiệp hoặc tổ chức kinh tế. Tuy nhiên, từ ngày 01/03/2026, Luật Đầu tư năm 2025 đã tạo ra một thay đổi rất đáng chú ý: nhà đầu tư nước ngoài được thành lập tổ chức kinh tế để thực hiện dự án đầu tư trước khi thực hiện thủ tục cấp hoặc điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Đây không chỉ là một sửa đổi kỹ thuật về trình tự thủ tục, mà còn phản ánh sự thay đổi trong tư duy quản lý đầu tư theo hướng cởi mở hơn, linh hoạt hơn và sát với nhu cầu thực tiễn của nhà đầu tư FDI.

Theo pháp luật đầu tư của Việt Nam, thành lập tổ chức kinh tế là một trong những hình thức đầu tư cơ bản mà nhà đầu tư có thể lựa chọn khi tham gia thị trường. Đối với nhà đầu tư nước ngoài, việc thành lập tổ chức kinh tế luôn gắn với hai tầng pháp lý song song: một là tư cách chủ thể kinh doanh theo pháp luật doanh nghiệp; hai là tư cách chủ thể thực hiện hoạt động đầu tư theo pháp luật đầu tư. Chính vì vậy, trong thực tiễn FDI, việc thành lập doanh nghiệp chưa bao giờ chỉ đơn thuần là câu chuyện nộp hồ sơ đăng ký doanh nghiệp, mà luôn gắn với việc đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường, điều kiện ngành nghề, điều kiện góp vốn, sở hữu, địa điểm và khả năng được chấp thuận dự án đầu tư.

Nói cách khác, thành lập tổ chức kinh tế là bước mở đầu của một quá trình đầu tư có kiểm soát, trong đó pháp luật luôn đặt ra yêu cầu cân bằng giữa quyền tự do đầu tư và yêu cầu quản lý nhà nước đối với dòng vốn nước ngoài.

Theo quy định của Luật Đầu tư năm 2020, trước khi thành lập tổ chức kinh tế để triển khai hoạt động đầu tư, nhà đầu tư nước ngoài phải chuẩn bị hồ sơ dự án, thực hiện thủ tục xin cấp IRC, rồi sau đó mới tiến hành thủ tục thành lập doanh nghiệp theo quy định của pháp luật doanh nghiệp. Chính cách thiết kế này khiến nhiều nhà đầu tư FDI, nhất là nhà đầu tư mới gia nhập thị trường Việt Nam, gặp không ít khó khăn trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư. Bởi lẽ, để lập được hồ sơ xin IRC, nhà đầu tư thường phải xác định tương đối đầy đủ mục tiêu dự án, quy mô, tiến độ, địa điểm thực hiện, nhu cầu sử dụng đất, phương án góp vốn, năng lực tài chính ,…. Trong khi đó, có không ít trường hợp nhà đầu tư lại cần có một tổ chức kinh tế hiện diện tại Việt Nam trước để thuận tiện cho việc ký kết hợp đồng thuê địa điểm, tuyển dụng nhân sự ban đầu, mở tài khoản, thực hiện các giao dịch chuẩn bị đầu tư.

Ngày 01/03/2026, Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 do Quốc hội ban hành chính thức có hiệu lực. Đáng chú ý, khoản 2 Điều 19 Luật này quy định:

“Nhà đầu tư nước ngoài được thành lập tổ chức kinh tế thực hiện dự án đầu tư trước khi thực hiện thủ tục cấp, điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư”.

Đồng thời, khi thực hiện thủ tục thành lập tổ chức kinh tế, nhà đầu tư vẫn phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài theo Điều 8 Luật Đầu tư 2025.

Sự thay đổi này trước hết mang ý nghĩa rất lớn về mặt thực tiễn. Nhà đầu tư nước ngoài sẽ có điều kiện chủ động hơn trong việc thiết lập sự hiện diện thương mại tại Việt Nam: thuê văn phòng, làm việc với ngân hàng, tuyển dụng nhân sự khởi động, tìm kiếm đối tác, thẩm định cơ hội kinh doanh và hoàn thiện cấu trúc đầu tư phù hợp trước khi chính thức đưa dự án vào vận hành.

Ở góc độ truyền thông chính sách, thay đổi này cũng gửi đi một thông điệp tích cực rằng Việt Nam đang tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư theo hướng thân thiện hơn với dòng vốn FDI, giảm bớt những thủ tục hành chính mang tính chồng lấn giữa pháp luật doanh nghiệp và pháp luật đầu tư.

Tuy nhiên, nếu nhìn sâu hơn, có thể thấy đây không phải là việc “bỏ IRC”, mà chỉ là thay đổi thời điểm thực hiện IRC. Nhà đầu tư cần hiểu đúng rằng quy trình mới giúp linh hoạt hơn về trình tự, chứ không làm giảm yêu cầu tuân thủ đối với nội dung dự án đầu tư.

Cụ thể, Điều 72 Dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Đầu tư 2025 ngày 13/01/2026 đặt ra giới hạn. Theo dự thảo này, trong thời hạn 06 tháng kể từ ngày thành lập tổ chức kinh tế, tổ chức kinh tế đó phải hoàn thành thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư để thực hiện dự án đầu tư phù hợp với ngành, nghề kinh doanh của mình. Nếu quá thời hạn này mà nhà đầu tư không hoàn thành thủ tục cấp IRC, nhà đầu tư phải giải thể tổ chức kinh tế theo quy định của pháp luật về đăng ký doanh nghiệp.

Đây là điểm nhà đầu tư và cả đơn vị tư vấn cần đặc biệt lưu tâm. Bởi lẽ, nhiều doanh nghiệp có thể nhìn thấy ngay lợi ích của việc thành lập tổ chức kinh tế trước mà bỏ qua rủi ro ở giai đoạn tiếp theo. Nếu hồ sơ dự án chuẩn bị không kỹ, nếu ngành nghề kinh doanh dự kiến chưa đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường, nếu địa điểm đầu tư chưa đủ cơ sở pháp lý hoặc nếu dự án thuộc diện phải xin chấp thuận chủ trương đầu tư mà chưa tính toán đầy đủ, thì doanh nghiệp được thành lập trước đó hoàn toàn có thể rơi vào tình thế không hoàn tất được IRC trong 6 tháng và cuối cùng phải giải thể.

Quy định này hạn chế tình trạng thành lập tổ chức kinh tế tràn lan nhưng không có dự án đầu tư thực chất. Nếu pháp luật chỉ cho phép thành lập trước mà không đặt ra thời hạn hoàn tất IRC, thị trường có thể xuất hiện một số pháp nhân FDI được lập ra để “giữ chỗ”, tạo vỏ pháp lý, chờ cơ hội sang nhượng, đầu cơ hoặc phục vụ các mục đích không thực sự gắn với hoạt động đầu tư sản xuất, kinh doanh.

Luật Đầu tư 2025 đã tạo ra một bước ngoặt đáng chú ý cho hoạt động đầu tư nước ngoài tại Việt Nam khi cho phép nhà đầu tư FDI thành lập tổ chức kinh tế trước khi thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Đây là thay đổi có ý nghĩa lớn về mặt cải cách thủ tục, giúp nhà đầu tư chủ động hơn, linh hoạt hơn và rút ngắn đáng kể giai đoạn chuẩn bị gia nhập thị trường. Nhưng đồng thời sự thay đổi này cũng kéo theo những yêu cầu tuân thủ mới mà nếu không nắm chắc, nhà đầu tư rất dễ rơi vào tình trạng thành lập được doanh nghiệp nhưng không thể triển khai dự án, thậm chí đứng trước nguy cơ phải giải thể tổ chức kinh tế đã thành lập. Vì vậy, việc thấu hiểu bản chất pháp lý và nắm bắt trọn vẹn tinh thần cải cách là chìa khóa để nhà đầu tư nước ngoài tối ưu hóa lợi thế, hạn chế rủi ro và chuyển hóa cơ hội thành thành công bền vững tại Việt Nam.

Mọi thắc mắc cần giải đáp, Quý khách vui lòng liên hệ Hotline: 0979 80 1111 để được tư vấn chi tiết!