Trong hệ thống pháp luật về kế toán, việc tổ chức bộ máy kế toán luôn phải bảo đảm sự cân bằng giữa yêu cầu quản trị tài chính, tính minh bạch của thông tin kế toán và khả năng tuân thủ của từng loại hình doanh nghiệp. Đối với doanh nghiệp siêu nhỏ, nơi nguồn lực nhân sự và chi phí vận hành còn hạn chế, Thông tư 58/2026/TT-BTC đã thiết lập cơ chế áp dụng linh hoạt hơn từ ngày 01/7/2026. Theo đó, doanh nghiệp siêu nhỏ được bố trí người làm kế toán là người thân của người quản lý doanh nghiệp trong một số trường hợp nhất định, đồng thời tiếp tục không bắt buộc phải bố trí kế toán trưởng. Quy định này thể hiện định hướng đơn giản hóa chế độ kế toán, nhưng vẫn đặt trong khuôn khổ kiểm soát pháp lý nhằm bảo đảm tính hợp pháp, đầy đủ và trung thực của thông tin tài chính.
1. Từ 01/7/2026, doanh nghiệp siêu nhỏ được bố trí người làm kế toán là cha mẹ, vợ chồng, con cái, anh chị em ruột
Căn cứ khoản 1 Điều 3 Thông tư 58/2026/TT-BTC, doanh nghiệp siêu nhỏ được bố trí người làm kế toán là cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, vợ, chồng, con đẻ, con nuôi, anh, chị, em ruột của người đại diện theo pháp luật, của người đứng đầu, của giám đốc hoặc tổng giám đốc và của cấp phó của người đứng đầu, phó giám đốc hoặc phó tổng giám đốc phụ trách công tác tài chính – kế toán
Người đang làm quản lý, điều hành, thủ kho, thủ quỹ, người được giao nhiệm vụ thường xuyên mua, bán tài sản trong doanh nghiệp siêu nhỏ hoặc thuê dịch vụ làm kế toán cho doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định của pháp luật phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp.
Ngoài ra, tại Thông tư 58/2026/TT-BTC cũng quy định doanh nghiệp siêu nhỏ không bắt buộc phải bố trí kế toán trưởng, trường hợp doanh nghiệp siêu nhỏ bố trí phụ trách kế toán thay cho kế toán trưởng thì phụ trách kế toán được ký thay kế toán trưởng tại các chứng từ kế toán, sổ kế toán, báo cáo tài chính của đơn vị.
Hiện hành, tại Điều 8 Thông tư 132/2018/TT-BTC chỉ quy định các doanh nghiệp siêu nhỏ được bố trí phụ trách kế toán mà không bắt buộc phải bố trí kế toán trưởng. Và việc bố trí người làm kế toán của doanh nghiệp siêu nhỏ không vi phạm quy định tại Điều 19 Nghị định 174/2016/NĐ-CP.
“Điều 19. Những người không được làm kế toán
Các trường hợp quy định tại khoản 1, 2 Điều 52 Luật kế toán.
Cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, vợ, chồng, con đẻ, con nuôi, anh, chị, em ruột của người đại diện theo pháp luật, của người đứng đầu, của giám đốc hoặc tổng giám đốc và của cấp phó của người đứng đầu, phó giám đốc hoặc phó tổng giám đốc phụ trách công tác tài chính – kế toán, kế toán trưởng trong cùng một đơn vị kế toán, trừ doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn do một cá nhân làm chủ sở hữu, doanh nghiệp thuộc loại hình khác không có vốn nhà nước và là doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định của pháp luật về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Người đang làm quản lý, điều hành, thủ kho, thủ quỹ, người được giao nhiệm vụ thường xuyên mua, bán tài sản trong cùng một đơn vị kế toán, trừ trường hợp trong cùng doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn do một cá nhân làm chủ sở hữu và các doanh nghiệp thuộc loại hình khác không có vốn nhà nước và là doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định của pháp luật về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.”
Như vậy, từ 01/7/2026, doanh nghiệp siêu nhỏ được bố trí người làm kế toán là cha mẹ, vợ chồng, con cái, anh chị em ruột.
2. Doanh nghiệp siêu nhỏ không còn đủ điều kiện vẫn được áp dụng Thông tư 58/2026/TT-BTC đến hết năm tài chính
Thông tư 58/2026/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán cho doanh nghiệp siêu nhỏ có hiệu lực thi hành từ 01/7/2026 và áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ ngày hoặc sau ngày 01/7/2026.
Theo đó, tại Thông tư 58/2026/TT-BTC cũng nêu rõ trường hợp trong năm tài chính, doanh nghiệp siêu nhỏ có những thay đổi các tiêu chí dẫn đến không còn thuộc đối tượng áp dụng thì được áp dụng Thông tư 58/2026/TT-BTC cho đến hết năm tài chính hiện tại và phải áp dụng chế độ kế toán phù hợp với quy định của pháp luật kể từ năm tài chính kế tiếp.
(Căn cứ khoản 2 Điều 4 Thông tư 58/2026/TT-BTC)
Như vậy, doanh nghiệp siêu nhỏ không còn đủ điều kiện vẫn được áp dụng Thông tư 58 đến hết năm tài chính.
Có thể thấy, Thông tư 58/2026/TT-BTC không chỉ bổ sung căn cứ pháp lý rõ ràng cho việc bố trí người làm kế toán tại doanh nghiệp siêu nhỏ, mà còn góp phần hoàn thiện cơ chế kế toán phù hợp với đặc thù của nhóm doanh nghiệp này. Việc cho phép sử dụng người thân làm kế toán và cho phép tiếp tục áp dụng chế độ kế toán đến hết năm tài chính khi doanh nghiệp không còn đủ điều kiện là những quy định mang tính thực tiễn cao, giúp doanh nghiệp ổn định hoạt động trong quá trình chuyển đổi. Tuy nhiên, sự linh hoạt này không làm giảm yêu cầu tuân thủ pháp luật về kế toán, thuế và trách nhiệm của người đại diện theo pháp luật. Do đó, doanh nghiệp siêu nhỏ cần nhận diện đúng điều kiện áp dụng, tổ chức công tác kế toán phù hợp và kịp thời chuyển đổi chế độ kế toán khi phát sinh thay đổi về tiêu chí pháp lý.
LIÊN HỆ TƯ VẤN
Theo dõi Luật Hùng Phúc trên 
