Doanh thu chưa thu được tiền thực tế thì có chịu thuế TNDN không

Trong quá trình hoạt động kinh doanh, không ít doanh nghiệp gặp phải tình huống đã xuất hóa đơn, ghi nhận doanh thu nhưng thực tế vẫn chưa thu được tiền từ khách hàng. Điều này dẫn đến một thắc mắc phổ biến: Doanh thu chưa thu được tiền có phải kê khai và nộp thuế TNDN hay không? Đồng thời, doanh thu được xác định như thế nào để làm căn cứ tính thu nhập chịu thuế TNDN theo quy định mới nhất của pháp luật? Đây là vấn đề có ý nghĩa quan trọng đối với công tác kế toán, quản trị tài chính và nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp. Việc hiểu đúng quy định sẽ giúp doanh nghiệp chủ động trong việc kê khai, hạch toán, tránh những rủi ro pháp lý và các khoản xử phạt không đáng có. Hãy cùng Luật Hùng Phúc tìm hiểu những quy định mới nhất về doanh thu tính thuế và thu nhập chịu thuế TNDN trong bài viết dưới đây.

1. Doanh thu chưa thu được tiền thực tế thì có chịu thuế TNDN không? Doanh thu để tính thu nhập chịu thuế TNDN là gì?

Theo khoản 1 Điều 8 Nghị định 320/2025/NĐ-CP, doanh thu để tính thu nhập chịu thuế TNDN là toàn bộ tiền bán hàng, tiền gia công, tiền cung ứng dịch vụ kể cả trợ giá, phụ thu, phụ trội mà doanh nghiệp được hưởng, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa thu được tiền.

Như vậy, doanh thu chưa thu được tiền thực tế vẫn được xác định là doanh thu để tính thu nhập chịu thuế TNDN theo quy định.

Lưu ý:

Đối với doanh nghiệp kê khai, nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ thuế thì doanh thu tính thuế thu nhập doanh nghiệp là doanh thu không có thuế giá trị gia tăng;

Đối với doanh nghiệp kê khai, nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp trực tiếp trên giá trị gia tăng thì doanh thu tính thuế thu nhập doanh nghiệp bao gồm cả thuế giá trị gia tăng.

2. Thời điểm xác định doanh thu tính thuế TNDN mới nhất 2026 theo Thông tư 20/2026/TT-BTC như thế nào?

Thời điểm xác định doanh thu tính thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) được hướng dẫn tại Điều 5 Thông tư 20/2026/TT-BTC cụ thể như sau:

Thời điểm xác định doanh thu tính thuế thu nhập doanh nghiệp trong một số trường hợp quy định tại điểm c khoản 2 Điều 8 và khoản 3 Điều 12 Nghị định 320/2025/NĐ-CP:

(1) Thời điểm xác định doanh thu tính thuế TNDN trong một số trường hợp đối với doanh nghiệp được thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam như sau:

• Đối với hàng hóa xuất khẩu, thời điểm xác định doanh thu tính thuế TNDN là ngày chuyển giao quyền sở hữu theo hợp đồng xuất khẩu hàng hóa. Trường hợp không xác định được thời điểm chuyển giao quyền sở hữu thì thời điểm xác định doanh thu tính thuế TNDN được căn cứ theo quy định về cơ sở xác định hàng hóa xuất khẩu của pháp luật về hải quan;

• Đối với hoạt động vận tải hàng không, thời điểm xác định doanh thu tính thuế TNDN là thời điểm hoàn thành việc cung ứng dịch vụ vận chuyển cho người mua;
• Đối với hoạt động xây dựng, lắp đặt (bao gồm cả đóng tàu), thời điểm xác định doanh thu tính thuế TNDN là thời điểm nghiệm thu công trình, hạng mục công trình, khối lượng xây dựng, lắp đặt, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa thu được tiền;
• Đối với hoạt động cung cấp điện, nước, thời điểm xác định doanh thu tính thuế TNDN là ngày xác nhận chỉ số công tơ điện, nước được ghi trên hóa đơn tính tiền điện, tiền nước.

(2) Thời điểm xác định doanh thu tính thuế TNDN trong một số trường hợp đối với doanh nghiệp nước ngoài như sau:

– Đối với hoạt động chuyển nhượng vốn, thời điểm xác định doanh thu tính thuế TNDN là thời điểm hợp đồng chuyển nhượng vốn ban đầu có hiệu lực theo quy định;

– Đối với chuyển nhượng chứng khoán, chứng chỉ tiền gửi, thời điểm xác định doanh thu tính thuế TNDN là thời điểm chuyển nhượng;

– Đối với chuyển nhượng chứng khoán phái sinh là hợp đồng tương lai, thời điểm xác định doanh thu tính thuế TNDN là thời điểm khớp lệnh mua, bán hợp đồng tương lai của nhà đầu tư trên hệ thống giao dịch của Sở Giao dịch chứng khoán hoặc thời điểm hợp đồng tương lai đáo hạn.

3. Thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp bao gồm những khoản thu nhập nào?

Theo Điều 3 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025 thì thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp bao gồm những khoản thu nhập dưới đây:

(1) Thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp bao gồm thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ và thu nhập khác quy định tại mục (2).

(2) Thu nhập khác bao gồm:

• Thu nhập từ chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng quyền góp vốn, chuyển nhượng chứng khoán;
• Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản, trừ thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản của doanh nghiệp kinh doanh bất động sản;
• Thu nhập từ chuyển nhượng dự án đầu tư, chuyển nhượng quyền tham gia dự án đầu tư, chuyển nhượng quyền thăm dò, khai thác, chế biến khoáng sản;
• Thu nhập từ chuyển nhượng, cho thuê, thanh lý tài sản, trong đó có các loại giấy tờ có giá, trừ bất động sản;
• Thu nhập từ quyền sử dụng, quyền sở hữu tài sản, bao gồm cả thu nhập từ quyền sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ;
• Thu nhập từ lãi tiền gửi, lãi cho vay vốn, bán ngoại tệ, trừ thu nhập từ hoạt động tín dụng của tổ chức tín dụng;
• Khoản trích trước vào chi phí nhưng không sử dụng hoặc sử dụng không hết mà doanh nghiệp không hạch toán điều chỉnh giảm chi phí được trừ; khoản nợ khó đòi đã xóa nay đòi được; khoản nợ phải trả không xác định được chủ nợ; khoản thu nhập từ kinh doanh của những năm trước bị bỏ sót nay phát hiện ra;
• Chênh lệch giữa thu về tiền phạt, tiền bồi thường do vi phạm hợp đồng kinh tế hoặc thưởng do thực hiện tốt cam kết theo hợp đồng;
• Các khoản tài trợ, tặng cho bằng tiền hoặc hiện vật nhận được;
• Chênh lệch do đánh giá lại tài sản theo quy định của pháp luật để góp vốn, điều chuyển khi sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, chuyển đổi chủ sở hữu, chuyển đổi loại hình doanh nghiệp;
• Thu nhập từ hợp đồng hợp tác kinh doanh;
• Thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh ở nước ngoài;
• Thu nhập của đơn vị sự nghiệp công lập đối với các hoạt động cho thuê tài sản công;
• Các khoản thu nhập khác, trừ các khoản thu nhập được miễn thuế quy định tại Điều 4 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025.

(3) Thu nhập chịu thuế phát sinh tại Việt Nam của doanh nghiệp nước ngoài quy định tại điểm c, điểm d khoản 2 Điều 2 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025 là thu nhập nhận được có nguồn gốc từ Việt Nam, không phụ thuộc vào địa điểm tiến hành kinh doanh.

(4) Doanh nghiệp Việt Nam đầu tư ở nước ngoài có phát sinh thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh tại nước ngoài trong kỳ tính thuế được trừ số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp theo quy định của nước tiếp nhận đầu tư vào số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp ở Việt Nam, nhưng không được vượt quá số thuế thu nhập doanh nghiệp tính theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp của Việt Nam.

(5) Doanh nghiệp phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung về tổng hợp thu nhập chịu thuế tối thiểu (IIR) theo quy định của pháp luật thì thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung phải nộp được trừ vào số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp tại Việt Nam theo quy định của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025.

Qua các quy định hiện hành có thể thấy, doanh thu để tính thu nhập chịu thuế TNDN không phụ thuộc vào việc doanh nghiệp đã thu được tiền hay chưa thu được tiền, mà được xác định theo bản chất giao dịch và thời điểm phát sinh doanh thu theo quy định của pháp luật. Bên cạnh đó, việc xác định đúng thời điểm ghi nhận doanh thu và phạm vi các khoản thu nhập chịu thuế là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, đồng thời hạn chế các rủi ro trong quá trình thanh tra, kiểm tra thuế. Trong bối cảnh hệ thống pháp luật thuế thường xuyên được sửa đổi, bổ sung, doanh nghiệp cần chủ động cập nhật các quy định mới để bảo đảm việc kê khai và quyết toán thuế được thực hiện chính xác, hiệu quả. Nếu Quý khách hàng, doanh nghiệp còn vướng mắc liên quan đến thuế thu nhập doanh nghiệp, kế toán thuế hoặc các vấn đề pháp lý trong hoạt động kinh doanh, hãy liên hệ với Luật Hùng Phúc để được đội ngũ luật sư và chuyên gia pháp lý hỗ trợ kịp thời.